Bài viết này tác giả dành tặng người bạn của mình.
Quá khứ bế tắc: "Ước mơ mà không bắt tay thực hiện thì mãi chỉ là ước mơ” Thời đi học, tôi may mắn được ở cùng ký túc xá với anh bạn rất tài năng, từng là thành viên của đội Robocon và cũng là thí sinh xuất sắc trong các cuộc thi học thuật. Tốt nghiệp một thời gian, chúng tôi mỗi người một hướng, cũng không mấy khi kết nối. Lần gặp gần nhất để lại trong tôi ít nhiều trăn trở, tôi quyết định chỉa sẻ bài này để nhiều người sẽ không vướng phải những trở ngại không đáng có như bạn tôi.
Bạn tôi rất giỏi chuyên môn, "ăn ở” cũng không hề tệ, thầy yêu bạn quý, đồng nghiệp hoà hợp,... thiết nghĩ với nền tảng vững chắc của bạn thì con đường sự nghiệp của bạn cũng sẽ sáng rực như sự học của bạn. Ấy vậy mà thực tế có phần khác đôi chút, bạn gặp một lực cản, ban đầu tưởng chừng nhỏ nhưng càng về sau lại càng khủng khiếp, đến mức làm bạn mất tự tin: trở lực do yếu ngoại ngữ.
Một ngày đẹp trời tôi gặp lại NB, bạn tôi vẫn hoạt ngôn, giàu năng lượng, vẫn là linh hồn của các buổi họp lớp. Trao đổi về công việc, ngành của tôi và ngành của NB thuộc nhóm ngành gần nên cũng dễ bắt nhịp dù chúng tôi không thường xuyên kết nối. Hôm sau, tôi may mắn được bạn nhờ ‘review CV’ do bạn có nhu cầu tìm việc mới. Tâm sự về lý do muốn chuyển việc, bạn ngập ngừng: từ lúc ra trường đến giờ, vị trí cao nhất mà bạn đảm nhận là Chỉ huy trưởng công trình hoặc Team leader của các dự án phát triển sản phẩm thôi; một vị trí thực ra không hề tệ nhưng chưa thể làm thoả mãn một anh chàng tốt nghiệp từ một trường danh giá với tấm bằng đỏ như bạn tôi; trong khi đó, những đồng nghiệp cùng lứa, tốt nghiệp từ trường ít tiếng tăm hơn, chuyên môn chỉ ở mức khá chứ không xuất sắc như bạn; nhưng bù lại, họ có thể sử dụng tốt Anh ngữ. Bạn tôi đủ nhạy để nhận ra rằng, sau một thời gian giao tiếp với cấp trên là người nước ngoài, dù bạn giỏi chuyên môn đến thế nào chăng nữu mà không báo cáo, không thể hiện quan điểm được bằng tiếng Anh; hỏi tới chỉ trả lời bập bẹ, nói không mấy ai hiểu, khả năng viết báo cáo thì cũng chưa đến đâu, còn xa lắm mới tới trình của một ‘bussiness report’... Sau ngần ấy năm cống hiến, bạn tôi vẫn không được bổ nhiệm vị trí quản lý cấp cao. Tệ hơn, điều làm bạn ức chế tâm lý và có phần tự ti nữa, là bạn đang phải báo cáo cho những người có chuyên môn kém hơn bạn (nhưng tôi cần nhấn mạnh là ngoại ngữ lại tốt hơn bạn rất nhiều).
Bẵng đi vài tuần sau lần hội ngộ đó, không biết do học vấn hoành tráng của bạn tôi hay … do tôi ‘edit mát tay’, CV của bạn tôi lọt mắt nhà tuyển dụng; bạn gọi tôi giọng đầy phấn khởi "Tao đậu rồi, công ty đa quốc gia, thu nhập gấp đôi, tao được tự chọn hai ngày trong tuần làm việc tại nhà đúng như tao đề xuất luôn, mà cũng chỉ trao đổi bằng tiếng Việt thôi mày”. Tôi vui lây cùng bạn, nhưng… niềm vui cũng không kéo dài được lâu; tuần sau bạn gọi lại "Vị trí này là quản lý cấp cao, sếp Việt Nam không được tuyển trực tiếp; thu xếp cho tao phỏng vấn với cấp vùng bên Singapore bằng tiếng Anh,...sau phỏng vấn họ bảo không nhận tao”; nghe giọng bạn, tôi biết bạn thất vọng và xuống tinh thần nhiều lắm vì bạn đã trông đợi vị trí này, mức thu nhập này từ rất lâu. Thêm một lần nữa bạn thất bại trong công việc, cú ngả càng về sau càng đau hơn trước vì giờ nó là cái trượt của người đã vào tuổi trung niên đang bế tắc trong sự nghiệp chứ không đơn thuần là cái va vấp non nớt của một chàng tân kỹ sư…
NB ạ, điều tôi muốn nói với bạn có lẽ cũng là điều bạn đã nghe qua: nếu chúng ta muốn có kết quả mới thì chúng ta không thể nào cứ làm theo cách cũ. Chuyên môn chỉ là điều kiện cần, chưa phải là điều kiện đủ để thành công trong công việc; còn nhiều mảng ghép kiến thức, kỹ năng khác nữa, trong đó ngoại ngữ là không thể thiếu nếu bạn muốn tiến xa hơn trong môi trường của giới ‘professional’. Quá trình thông thạo ngoại ngữ không thể diễn ra theo kiểu "mì ăn liền”, mà là cả một quá trình trau dồi, rèn luyện. Biết lúc bạn gọi điện mình, bạn rất buồn, nên mình có nghĩ trong đầu mà chưa nói với bạn: Giả sử bạn may mắn được nhận thẳng vào, rồi sau đó thể nào nữa? sẽ ra sao nếu khi trình bày, báo cáo, bảo vệ quan điểm, v.v… trong chuỗi ngày làm việc sau đó? Nói thật nhé, chắc chắn họ sẽ sớm nhận ra bạn không thể là ‘Head’ của một khối, đại diện ‘Team Việt Nam’ để làm việc với họ, đơn giản vì bạn không thể giao tiếp được với cấp vùng của bạn, chưa kể với đối tác và các phòng ban khác; nhiều khả năng là bạn sẽ khó trụ lại được lâu.
Con đường phía trước: Kết quả = Nhận định đúng + Bắt tay hành động;
Kết quả chỉ đến với những người có chiến thuật hợp lý và quan trọng hơn là phải xắn tay áo lên hành động.
Bạn tôi khá cá tính, ít khi nghe ai, nhưng lần này hình như bạn có lắng nghe tôi; bạn nhắn tôi là bạn đang học ngoại ngữ, bạn sẽ không tự đánh mất cơ hội của mình và của cả gia đình nhỏ của mình nữa, bạn sẽ thoát khỏi bế tắc trong sự nghiệp, và bạn sẽ không phải đối diện với cảm giác hối tiếc nữa.
Bạn ạ, NB mà tôi từng biết là anh chàng giàu ý chí và nghị lực, chỉ cần bạn nhận ra và bắt tay vào làm thì mình tin là bạn sẽ làm được!
Fast Language
